vertalen
Go to Top

Mis­sie en geschie­de­nis

Klant centraal | Competent | Kostenbewust | Innovatief | Oplossingsgericht

«Als vertaalpartner wil VERTALEN.NL u bijstaan bij het samen slaan van brug- gen naar nieuwe markten en doelgroepen. Onze con- tinue innovatie is gericht op maximale efficiëntie van werk en kosten in een snel veranderende wereld. Belangrijke drijfveer achter ons werk is respect voor mens, cultuur en wereld.»

Het verhaal van vertalen: Then, today, tomorrow…

Het begint alle­maal in de jaren zeven­tig van de vorige eeuw, op vaders roest­bruine Adler in de toen­ma­lige Duitse hoofd­stad Bonn. Op die mecha­ni­sche tik­ma­chine ver­dient vader als bui­ten­lands cor­res­pon­dent zijn brood en schnab­belt er niet onfor­tuin­lijk bij met ver­taal­werk voor Inter­na­ti­o­nes. Die toen­ma­lige dienst is onder­deel van het Duitse pro­pa­gan­da­mi­nis­te­rie Bun­des Presse- und Infor­ma­ti­ons­amt en ver­spreidt posi­tieve ach­ter­grond­in­for­ma­tie plus beeld­ma­te­ri­aal over de ont­wa­kende Bonds­re­pu­bliek Duits­land aan dag- en week­bla­den van het vrije wes­ten.

Wan­neer vader vakan­tie viert, neemt de aan­staande een­pit­ter, die net z’n eind­exa­men op zak heeft, de hon­neurs waar en klimt voor Inter­na­ti­o­nes in de beige toet­sen. Met iedere pling van de slede ver­dient hij één D-Mark – harde valuta voor iedere regel ver­taalde tekst. De schrift­te­kens van ver­taalde woor­den en zin­nen wor­den niet op wit papier geha­merd, maar in een soort was­sen folie. Van zo’n sten­cil draait de opdracht­ge­ver later zijn kopieën voor de dis­tri­bu­tie.

Getikte letters

Type­fou­ten cor­ri­geert de juni­or­ver­ta­ler met een che­misch rie­kende vloei­stof, die als nagel­lak met een kwastje op de onge­wenstetypen machine vertalen tekst wordt opge­bracht en uit­hardt. First shot right! Voor het cise­le­ren aan inge­typte ver­ta­lin­gen is geen ruimte: je vormt, uit­gaand van het werk­woord, eerst een zin­volle syn­taxis in je hoofd en werkt die ver­vol­gens behoed­zaam uit. Het duurt dan nog jaren tot Van Dale zijn grote woor­den­boe­ken op de markt brengt.

Medio jaren tach­tig pakt de aan­staande free­lance ver­ta­ler de ver­taal­draad weer op, aan­van­ke­lijk nog op een mecha­ni­sche tik­ma­chine. In rap tempo scha­kelt hij ach­ter­een­vol­gens over op een elek­tri­sche, dan een elek­tro­ni­sche machine met cor­rec­tie­mo­ge­lijk­heid: ach­ter­waarts wor­den onge­wenste woor­den let­ter voor let­ter van het papier gezo­gen en maken plaats voor de cor­recte ver­ta­ling of een betere ver­taal­va­ri­ant. Even later volgt de eer­ste com­pu­ter – een Apple IIe. Het appa­raat heeft een intern geheu­gen van 128 KB en een tekst­ver­wer­ker die vanaf een floppy gela­den wordt. De omge­bouwde schrijf­ma­chine van Bro­ther doet dienst als prin­ter.

Apple_IIc_with_monitorType­fou­ten en onge­luk­kige ver­ta­lin­gen wegen nu niet meer zwaar. Er kan snel­ler en slor­di­ger gewerkt wor­den, want na vol­tooi­ing van de ver­ta­ling kan de tekst wor­den opge­poetst, wel­is­waar nog zon­der spel­ling­con­trole, maar ook zon­der Tipp-Ex in flesje of op een kal­k­wit vel­le­tje.

Met de Apple behaalt onze ver­ta­ler een pro­duc­ti­vi­teits­winst van min­stens 50 pro­cent. Maar omdat het maat­schap­pe­lijk en eco­no­misch leven steeds snel­ler wordt, gaat deze winst na ver­loop van tijd op in rook, en naar­mate de maat­schap­pe­lijke en tech­no­lo­gi­sche cycli steeds meer fancy wor­den, lijkt het erop of de slang in z’n eigen staart bijt, ofwel die cycli hou­den zich omwille van zich­zelf in leven.

Werktuig

Volgt de eer­ste pc – een Schnei­der met een vaste schijf van 10 MB en een lood­zwaar blok van een zwart-wit-moni­tor. MS DOS stuurt de hard­ware aan en Word­Per­fect, de tekst­ver­wer­ker van Mor­moonse make­lij, beheerst dan nog de markt en moet van een tien­tal dis­ket­tes geïn­stal­leerd wor­den.

Met de opkomst van de fax wordt onze ver­ta­ler onaf­han­ke­lijk van de dien­sten van post­bo­des en met de opkomst van het modem op 1200 baud wordt ook de fax weer nage­noeg over­bo­dig. Sis­send en pie­pend wordt een com­pu­ter met een andere com­pu­ter of met een Bul­le­tin Board Sys­tem (BBS) ver­bon­den en kun­nen bestan­den heen en weer gestuurd wor­den. We scha­ke­len weer eens in een hogere ver­snel­ling, maar de top­snel­heid is nog lang niet bereikt.

Onze ver­ta­ler snuf­felt nog even aan OS/2, een sta­biel bestu­rings­sys­teem van IBM voor kleine net­wer­ken – en ver­wis­selt de zol­der voor een modern uit­ge­rust kan­toor: de een­pit­ter gaat ultimo vorig mil­len­nium op in een bedrijf. De werk­sta­ti­ons in het nieuwe kan­toor draaien op Win­dows van Micro­soft dat met schreeu­we­rige cam­pag­nes een gebrek­kig pro­duct markt­lei­der heeft weten te maken en wor­den aan­ge­stuurd door een ser­ver met het bestu­rings­sys­teem van Novell.Boeken Vertalen 1

En woor­den­boe­ken zijn dan nog gewoon van papier. De boe­ken­kast op kan­toor vult zich gaan­de­weg met steeds meer alge­mene en gespe­ci­a­li­seerde meer­ta­lige woor­den­boe­ken uit bin­nen- en bui­ten­land. Druk­tech­niek, elek­tro­nica, poly­tech­niek, juri­disch, medisch, finan­ci­eel – voor bijna ieder vak­ge­bied is wel een woor­den­lijst of woor­den­boek beschik­baar. Lexica, ency­clo­pe­dieën en sta­pels docu­men­ta­tie­ma­te­ri­aal in vele talen com­ple­te­ren de vraag­baak. Papier is gedul­dig, maar de inhoud ver­ou­dert zo onge­veer waar je bij­staat.

Met het DOS-pro­gram­maatje Termex kan ter­mi­no­lo­gie sinds de jaren tach­tig van de vorige eeuw elek­tro­nisch wor­den beheert. Dat zorgt voor con­sis­tente ver­ta­lin­gen en het zelf­stan­dig opbou­wen van elek­tro­ni­sche woor­den­boe­ken die met ver­ta­lers uit­ge­wis­seld kun­nen wor­den. In de loop van de jaren negen­tig ver­schij­nen de eer­ste com­mer­ci­ële CAT-programma’s ten tonele (CAT: Com­pu­ter Assisted Trans­la­tion) en wor­den door ons ver­taal­bu­reau van meet af aan dank­baar inge­zet. CAT staat ove­ri­gens niet gelijk met “auto­ma­tisch ver­ta­len”, want met zo’n pro­gramma bou­wen wij per klant of domein ver­taal­ge­heu­gens op, die voor ver­volg­op­drach­ten op zins­ni­veau gere­cy­cled wor­den. Een door ons­zelf opge­bouwd en geïn­te­greerd woor­den­boek met meer dan 500.000 ingan­gen “loopt mee” met de ver­ta­ling. Dat scheelt tijd en kos­ten, dus blijf je con­cur­re­rend op een markt met een onstil­bare ver­taal­be­hoefte en moor­dende con­cur­ren­tie.

Op de digitale snelweg

Vertalen serversSinds het bestaan van inter­net gaat het met zeven­mijls­laar­zen, ook voor ons ver­taal­bu­reau dat rond 1995 begint met de opbouw van een wereld­wijd net­werk van kun­dige ver­ta­lers in het land van de doel­taal. Zocht je voor­heen nog naar een ver­ta­ler Engels-Zweeds in Neder­land, kun je die nu recht­streeks in het land van de doel­taal van de ver­ta­ler bena­de­ren, en dat komt de kwa­li­teit alleen maar ten goede. Boven­dien dalen de kos­ten, want een in Neder­land geves­tigde ver­ta­ler Engels-Zweeds heeft in het pre-inter­net-tijd­perk nog een mono­po­lie­po­si­tie.

Wat het inter­net ons ver­taal­bu­reau sinds­dien daar­naast nog biedt, is de toe­gang tot een schat aan infor­ma­tie – mits je weet waar je moet zoe­ken. Papie­ren woor­den­boe­ken wor­den vrij­wel niet meer geraad­pleegd en de boe­ken­kast is niet meer dan een indruk­wek­kende cou­lisse op kan­toor. Inmid­dels zijn de belang­rijk­ste elek­tro­ni­sche vraag­ba­ken geïn­te­greerd in onze auto­ma­ti­sche ver­taal­om­ge­ving, wat bij­draagt aan een ver­dere effi­ci­ën­tie­ver­ho­ging.

Het net­werk van gese­lec­teerde beroeps­ver­ta­lers groeit nu snel. Denk mon­di­aal, han­del lokaal – wordt hier­mee een van­zelf­spre­kend devies voor ons ver­taal­bu­reau. Wij zijn dan al jaren tele­wer­kers voor­dat het woord bestaat en spa­ren het milieu moei­te­loos, ook al wer­ken we nog niet vol­le­dig “papier­loos”.

Met de beschik­baar­heid van de Euro­pese stan­daard vooWC_VTLr ver­taal­dien­sten, EN 15038, wordt de ver­taal­markt ver­der gepro­fes­si­o­na­li­seerd en iets min­der ondoor­zich­tig.

De voor­lo­pige stand van zaken bij VERTALEN.NL? Sinds 2009 gecer­ti­fi­ceerd door Kiwa vol­gens de boven­ge­noemde stan­daard, de ver­taal­cloud in, wer­ken met post-edi­ting, meer­ta­lige mul­ti­for­maat ver­ta­lin­gen inclu­sief het vol­le­dige pre-press-tra­ject, DTP-lab, sin­gle source, bedrijfs­ei­gen ver­taal­ser­ver enzo­voort en zo voort. Ram­ses zong het al: we blij­ven door­gaan! En wij zin­gen sinds 1985 mee – inno­va­tief, com­pe­tent, ser­vi­ce­ge­richt. 

Then, Today, Tomor­row!